JÜRG SPAHR / JÜSP (1925-2002)

Ton Smits-erepenning 1999

Jürg Spahr werd op 1 februari 1925 uit Zwitserse ouders geboren in Catania op Sicilië. In 1939 –vlak voor het uitbreken van WOII- verhuisde het gezin terug naar Zwitserland. Spahr doorliep daar de middelbare school en studeerde vervolgens rechten aan de universiteiten van Genève, Zürich en Basel. Hij vestigde zich later definitief in Basel.

Spahr tekende zijn eerste cartoons en karikaturen omstreeks 1943, dus nog tijdens zijn studiejaren. Hij stuurde deze eerste humortekeningen naar het Zwitserse satirische tijdschrift Nebelspalter. Spahr had het geluk, dat een redacteur van dit gerenommeerde blad zijn talent opmerkte. Van deze redacteur kreeg hij bovendien wat tips op het gebied van cartoontekenen. Daardoor stonden er al in 1946 cartoons van zijn hand in de Nebelspalter . Spahr werkte onder het pseudoniem “JÜSP”.

Van 1960 tot 1985 tekende JÜSP wekelijks een cartoon voor de Basler Zeitung (aanvankelijk National Zeitung geheten) . Vanaf 1962 vervaardigde hij tevens politieke cartoons voor deze krant. Daarnaast zou JÜSP vele zwart/wit cartoons én titelpagina's ( covers ) voor de Nebelspalter en voor talloze andere week- en dagbladen –binnen en buiten Zwitserland- vervaardigen. JÜSP specialiseerde zich in sportcartoons en politieke prenten. Daarnaast maakte hij ook “kunstzinnige cartoons” (collages met gebruiksartikelen).

Van 1970 tot 1983 stond Jürg Spahr als grafisch ontwerper aan het hoofd van een ontwerp- en reclamebureau. Met dit bureau verdiende hij de kost voor zijn gezin, zodat hij daarnaast de vrijheid en financiële armslag had om op free-lance basis als cartoonist werkzaam te zijn. Van 1978 tot 1995 was Spahr bovendien conservator van het Karikatur & Cartoon Museum Basel . De cartoonverzameling van Dieter Burckhardt vormde de basis voor dit museum, waarvan Jürg Spahr mede-oprichter was.

JÜSP werd in de loop van zijn carrière als cartoonist onderscheiden met meerdere humor- en cartoonprijzen. Hij ontving onder andere in 1968 de Dattero d'Oro in Bordighera (Italië), in 1960 de Cartoons for Peace Award toegekend door de New Yorker , in 1972 de Gouden Medaille van de VSSJ (Zwitserse Sportjournalisten) en in 1988 de Distinguished International Cartoonists Award in de VS. JÜSP werd tevens onderscheiden met een belangrijke Canadese cartoonprijs. In 1999 ontving hij de Ton Smits-erepenning voor zijn gehele oeuvre tijdens het 13 de Nederlandse Cartoon Festival. Er vond toen ook een expositie van zijn werk plaats in de Eindhovense Stadsschouwburg. In 2000 werden JÜSP's politieke cartoons en karikaturen geëxposeerd in het gebouw van de Zwitserse federale regering in Bern.

Slechts enkele dagen na het overlijden van zijn echtgenote stierf JÜSP op 14 maart 2002 aan een hartaanval.