Ton Smits: de cartoonist

Eind 1944 kreeg de nog jonge kunstenaar Ton Smits een exemplaar van het Amerikaanse cartoontijdschrift Look onder ogen. Dit blad boeide hem zeer. Vooral ook, omdat cartoontijdschriften in ons land toen nog niet zo bekend waren. In de VS kende men die al vanaf het begin van de jaren ‘40. Voor goede cartoons betaalden deze bladen grif. De VS telden vele duizenden (!) cartoontekenaars. De onderlinge concurrentie was erg groot. Om hun cartoons te verbeteren werkten veel cartoonisten samen met “gagwriters” (grappenbedenkers of -schrijvers). Velen probeerden als cartoonist een bestaan op te bouwen, maar het lukte er slechts zeer weinigen.

Ton Smits wilde graag als cartoonist zijn brood verdienen. Hij besloot zich te richten op het “Mekka” van de toenmalige cartoonwereld: de bloeiende Amerikaanse markt . Dit leek een onbereikbaar ideaal voor een “beginnend tekenhumorist uit het zuiden van Nederland”. Toch zette hij door. Vastberaden stuurde Smits wekelijks een dik pak cartoons naar de tijdschriftredacties in de VS; in vier jaar tijd zo'n 5000 tekeningen! De meeste kwamen echter afgewezen weer retour. Pas eind 1949 werd er één cartoonstrip van Ton Smits gepubliceerd in de VS. Deze verscheen in The Saturday Evening Post .

In die jaren van stug volhouden ontwikkelde Ton Smits geleidelijk een eigen tekenstijl voor cartoons. Kenmerkend voor die stijl is de eenvoud . Smits bracht zijn tekeningen terug tot de essentie en ontdeed ze van alle bijkomstigheden. In enkele, doeltreffende lijnen - symbolen - vertelde hij het hele verhaal. Deze sobere, maar veelzeggende tekenwijze voor cartoons was nieuw voor die tijd. Het leverde Ton Smits de bijnaam “de stenograaf van de humor” op. En het maakte hem tot één van 's werelds grootste cartoonisten.

De getekende humor van Ton Smits is mild en subtiel . In zijn cartoons relativeert hij het drukke gedoe van de (westerse) mens. Met een knipoog legt hij menselijke zwakheden bloot en tegelijkertijd aanvaardt hij deze.Ton Smits laat in zijn cartoons zien wat “zijn mannetjes” (de gebruikte karakters) denken. Via hun verrassende denkprocessen krijgt de lezer (de beschouwer) vaak een onverwachte kijk op de wereld. Sommige “mannetjes” kijken de lezer aan , waardoor deze als vanzelf bij de gebeurtenissen betrokken raakt. Veel cartoons van Ton Smits hebben betrekking op de relaties tussen mensen onderling. Vooral de relatie tussen man en vrouw staat vaak centraal.

Ton Smits was de eerste Nederlandse cartoonist, die internationale bekendheid verwierf. De grootste bekendheid genoot hij in de VS. In eigen land bleef hij daarentegen relatief onbekend. Omstreeks 1970 –het toppunt van zijn roem- werden zijn cartoontekeningen wereldwijd afgedrukt in een dertigtal gerenommeerde kranten en tijdschriften. Door de opkomst van de televisie liep vanaf het midden van de jaren ‘70 de belangstelling voor dag- en weekbladen terug in de VS. Daarmee verloor ook de cartoonmarkt terrein.Ton Smits verlegde zijn tekenactiviteiten vanaf die tijd weer meer naar de Nederlandse markt.

Wilt u meer cartoons en schilderingen van Ton Smits bekijken?

 

Een klein deel van de museumcollectie van het Ton Smits Huis is opgenomen in de erfgoeddatabank Thuis in Brabant. Deze databank wordt gecoördineerd door de Stichting Erfgoed Brabant.

klik hier om de werken van Ton Smits in deze erfgoeddatabank te bekijken.

Pas eind 1949 werd er één cartoonstrip van Ton Smits gepubliceerd in de VS. Deze verscheen in The Saturday Evening Post .

Sommige “mannetjes” kijken de lezer aan , waardoor deze als vanzelf bij de gebeurtenissen betrokken raakt.